වීණාවේ ස්වර ස්ථාපනයේ ඉතිහාසය පිළිබද දැනගැනීමට රිසි ඔබට....‍

     වීණාව යනු තත්වාද්‍ය නැතහොත් තත් කම්පනය වීම මගින් හඩ උත්පාදනය වන සංගීත භාණ්ඩයකි. සරස්වතී දේවියගේ සුරතෙහි ද වීණාවක් පවතින බව නොරහසකි. තුසිත පුරයෙහි පංචසික නමැති වීණා වාදකයෙකුෙගේ වීණා වාදනයන් බුදුරජාණන්වහන්සේ පවා අගය කළ බව බොදු පොත්පත්වල සදහන් වී තිබේ. වීණාව දක්ෂිණ භාරතීය සංගීත පද්ධතියට අයත් ස්වර වාද්‍ය භාණ්ඩයක් වන අතර බාහිර ස්වරූපයෙන් සිතාරයට සමාන යැයි පෙනුණ ද සිතාරයේ මෙන් නොව වීණාවෙහි තුම්බා කොටස් දෙකක් අැත. 

     තත් හතකින් සමන්විත මෙහි මූලික තත මත ස්වර පිහිටුවා ගැනීමේදී අවධානය යොමු කර අැත්තේ ස්ථිතික හෙවත් වෙනස් නොවන මේරු ( Bridge ) දෙකකින් යුක්ත වීමේ ලක්ෂණයයි. එනම් වයලීනයෙහි තත් ස්ථාවර ලෙස රදන්නාවූ මේරුවකින් ද තතේ අනෙක් පාර්ශවය වෙනස් කළ හැකි වන පරිදි ද නිර්මාණය කර තිබෙන බැවින් වයලීනයෙහි තතෙහි දිග මෙන්ම ස්වර පිහිටීම ද ගතික ස්වභාවයක් ගන්නා බව පැහැදිලි වේ. ඒ අනුව වීණාවෙහි පූර්ව මේරුව හා අපර මේරුව යන ස්ථීර මේරු යුගලයන් තතෙහි වෙනස් වීමේ අවකාශය අවම කර තිබේ. වීණාවේ මෙම සුවිශේෂී ලක්ෂණය සමග විවිධ පඩිවරුන් විසින් වීණාවේ ස්වර පිහිටීම සම්බන්ධව විවිධ මත ඉදිරිපත් කර තිබේ. එයින් සුවිශේෂ වන්නේ මංජරිකාර්ගේ ස්වර ස්ථාපන රීතියයි. 

      භාරතීය සංගීතඥයෙකු වූ මංජරිකාර්ගේ ස්වර ස්ථාපන රීතිය කිහිප අාකාරයකින් වැදගත් වේ. වීණාවේ තත මත ස්වර ස්ථාපනය හෙවත් වීණාවේ ස්වර පිහිටුවීම සිදුකිරීම සදහා ඒතුමා විසින් ඉදිරිපත් කර තිබෙන රීතිය නිවාස් නමැති පඩිවරයාගේ ස්වර ස්ථාපන රීතියේ මූලිකාංග සමග යම්තාක් දුරට සමාන යැයි පැවසිය හැකි වුව ද එය අර්ධ සත්‍යයක් බවට පත්වන්නේ මෙකී ස්වර ස්ථාපන රීතිය පිළිබද මනා අවබෝධයක් ලබාගැනීමට හැකිවන හෙයිනි. එහිදී වීණාවේ තතේ දිග අනුව ස්වර ස්ථාපනය වන අාකාරය ගණිතමය සංකල්පයක් පදනම් කරගනිමින් ඉදිරිපත් කර තිබේ. 

      වීණාවේ මූලික තතේ දිග අගල් 36 ලෙස ගෙන එම දුර මධ්‍ය ස ස්වරයට සමාන කොට දක්වා තිබේ. එ් අනුව පූර්ව මේරුවේ සිට අගල් 36ක දුරින් මධ්‍ය ස ස්වරය පිහිටුවා තිබේ. එ් අනුව උච්ච ස ස්වරය යනු එම දිගින් හරි අඩකට සමාන වන බව පෙන්වා දී තිබේ. එ් අනුව පූර්ව මේරුවේ සිට අගල් 18 ක පමණ දුරකින් උච්ච ස ස්වරය පිහිටයි. එ් අාකාරයටම අති උච්ච ස ස්වරය පිහිටන්නේ පූර්ව මේරුවේ සිට අගල් නවයකිනි. එ් අනුව පැහැදිලි කරගත හැකි වන්නේ පූර්ව මේරුවේ සිට ඉදිරියට දුර වැඩිවන විට ස්වරවල සංඛ්‍යාතය මෙන්ම ස්වරයේ වටිනාකම අඩුවන බවයි. එමෙන්ම පූර්ව මේරුවට අැති දුර අඩුවන විට ස්වරයේ සංඛ්‍යාතය වැඩිවන බවත්ය. kudirai යනු පූර්ව මේරුව වන අතර upper Bridge / Meru යනු අපර මේරුවයි.